23/04/17, 7:17:04 PM: Sesibhushan: 🙏 ఆపస్తమ్బ ధర్మసూత్రమ్
🌻 ప్రథమ ప్రశ్నః :-
🌹 షష్ఠః ఖండః :-
సూ:-సదా నిశాయాం గురుగ్ం సంవేశయేత్తస్య పాదౌ ప్రక్షాల్య సంవాహ్య !
✍🏻 ప్రతిదినము రాత్రి సమయమున ఆచార్యుని పాదములు కడిగి , ఒత్తి ఆచార్యుని నిద్రపుచ్చవలెను.
సూ:-అనుజ్ఞాతస్సంవిశేత్ !
✍🏻 గురువుచే అనుమతి పొంది నిద్రపోవలెను.
సూ:- న చైనమభిప్రసారయీత !
✍🏻 అట్లే శిష్యుడు , గురువునకెదురుగా కాళ్ళు చాపి పరుండరాదు .
సూ:- న ఖట్వాయాగ్ం సతో2భిప్రసారణమస్తీత్యేకే !
✍🏻 ఆచార్యుడు మంచముపై పడుకున్నప్పుడు , శష్యుడు ఎదురుగా కాళ్ళు చాపి పరుండుట దోషము కాదు .
సూ:- న చాస్య సకాశే సంవిష్టో భాషేత !
✍🏻 ఆచార్యుని సమీపమున కూర్చొని మాట్లాడకూడదు.
అతని దగ్గర శిష్యుడు సదానిలబడియే మాట్లాడవలెను.
సూ:- అభిభాషిత స్త్వాసీనః ప్రతిబ్రూయాత్ !
✍🏻 ఆచార్యుడు తానే మీట్లాడించినచో కూర్చొని మాట్లాడవలెను.
సూ:- అనుత్థాయ తిష్ఠంతమ్ !
✍🏻 ఆచార్యుడు నిలబడి మాట్లాడుచున్నచో తాను వెంటనే లేచి మాట్లాడవలెనే కాని అట్లే కూర్చొనియుండరాదు .
సూ:- గచ్ఛంతమనుగచ్ఛేత్ !
✍🏻 ఆచార్యుడు నడచుచున్నట్లైతే అతని వెంటనే నడచుచు పోవలెను .
సూ:- ధావంతమనుభావేత్ !
✍🏻 ఆచార్యుడు పరుగెత్తుచున్నచో శిష్యుడు కూడా అతని వెంట పరుగెత్తవలెను.
సూ:- న సోపానద్వేష్టితశిరా అవహిత పాణిర్వా2 సీదేత్ !
✍🏻 శిష్యుడు తాను పాదుకలు వేసికొని , లేక శిరస్సునకు తలపాగాను కట్టుకొని లేక కత్తిమొదలైనవి పట్టుకొని గురువు దగ్గర ఉండకూడదు.
సూ:- అధ్వాపన్నస్తు కర్మయుక్తో వా2సీదేత్ !
✍🏻 శిష్యుడు తాను త్రోవయందున్నప్పుడు కట్టెలు కొట్టుట , కోయుటవంటి పనులు చేయుచున్నప్పుడు పాదుకలు వేసుకోవచ్చు .
సూ:- న చేదుపసీదేత్ !
✍🏻 కాని ఆచార్యుడు సమీపమున లేన్నప్పుడు త్రోవయందు ఇతర పనులు చేయుచున్నప్పుడు , పాదుకలు మొదలగు వానిని విడిచి కూర్చొనవలెను .
సూ:- దేవమివాచార్యముపాసీతావికథయన్నవిమనా వాచగ్ం శుశ్రూషమాణో2స్య !
✍🏻 ఆ ఆచార్యుని , తన ఇష్టదేవతను వలె గౌరవించుచు అతనితో వ్యర్థముగా మాట్లాడక శ్రద్ధతో అతని మాటను గౌరవించుచు ఉపాసింపవలెను .
సూ:- అనుపస్థకృతః !
✍🏻 ఆచార్యుని ముందు కాలిపై కాలు వేసికొనియుండరాదు . (" ఉపస్థ శబ్ద ఆసనవిశేషం బ్రూతే ఆకుంచితస్య సవ్యజానునః ఉపరి దక్షిణ పాదప్రక్షేపే సతి యత్ సుఖావస్థానం భవతి ") తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం 2,11,3 మాధవీయవ్యాఖ్య (ఉపస్థ శబ్దమునకు ఒక విధముగా కూర్చుండుట /ఉపస్థ / అని తెలిపినారు .
సూ:- అనువాతి వీతః !
✍🏻 ఆచార్యునకనుకూలముగా గాలివీచుచున్నప్పుడు ఆతనికెదురుగా కూర్చొనవచ్చును .
సూ:- అప్రతిష్టబ్ధః పాణినా !
✍🏻 చేతిని భూమికి ఆనించి కూర్చొనరాదు .
సూ:- అనపశ్రితో2 న్యత్ర !
✍🏻ఇతరములైన గోడ మొదలగు వానిని ఆనుకొని కూర్చొనరాదు .
సూ:- యజ్ఞోపవీతీ ద్వివస్త్రః !
✍🏻 బ్రహ్మచారి రెండు వస్త్రములు ధరించినప్పుడు ఇంకొక వస్త్రమును యజ్ఞోపవీతమువలె ధరింపవలెను .
సూ:- అధోనివీతస్త్వేకవస్త్రః ! ✍🏻 బ్రహ్మచారి ఒకే వస్త్రముతో నున్నప్పుడు అధోనివీతుడు కావలెను . ఆతనికి ఉన్న పొడువైన వస్త్రమున కొంత భాగమున ఉత్తరీయముగా మెడలో ధరింపరాదు.
సూ:- అభిముఖో2నభిముఖమ్ !
✍🏻 ఆచార్యునకు ఒక ప్రక్క ఎదురుగా చక్కగా కూర్చొనవలెను .
సూ:- అనాసన్నో2 నతిదూరే !
✍🏻 ఆచార్యునకు అతిదగ్గరగా , అతిదూరముగా కూర్చొనరాదు.
సూ:- యావదాసీనొ బాహుభ్యాం ప్రాప్నుయాత్ !
✍🏻 ఆచార్యుని చేతులకు అందునంత దగ్గరగా కూర్చొనవలెను .
సూ:- అప్రతివాతమ్ !
✍🏻 ఎదురుగా గాలివీచుచుండగా ఆచార్యునకు అడ్డముగా కూర్చొనరాదు .
సూ:- ఏకాధ్యాయీ దక్షిణం బాహుం ప్రత్యుపసీదేత్ !
✍🏻 తానొక్కడే అధ్యనము చేయుచున్నచో ఆచార్యునికుడి ప్రక్కననే కూర్చొనవలెను .
సూ:- యథావకాశం బహవః !
✍🏻 ఆచార్యుని దగ్గరొచాలామంది శిష్యులున్నచో , వారు తమ తమకనుకూలముగా కూర్చొనచ్చును .
సూ:- తిష్ఠతి చ నాసీతానాసనయోగవిహితే !
✍🏻 ఆచార్యుడు కూర్చొనుటకు ఆసనము లేక నిలబడినప్పుడు శిష్యుడు కూర్చొనరాదు .
సూ:- ఆసీనే చ సంవిశేత్ !
✍🏻 అట్లే ఆచార్యుడు పడుకొని లేక కూర్చొని ఉన్నప్పుడు శిష్యుడు పడుకొనరాదు .
సూ:- చేష్టతి చ చికీర్షంస్తచ్ఛక్తి విషయే !
✍🏻 ఆచార్యుడు చేయుపని తనకు చేయుటకు వీలైనచో (శక్తికలిగినచో) దానిని చేయుటకు ప్రయత్నింపవలెను .అప్పుడు ఆచార్యుడను మతించినచో దానిని తప్పక చేయవలెను .
సూ:- న చాస్య సకాశే2న్వక్స్థానినముపసంగృహ్ణీయాత్ !
✍🏻 తనకు ఉపనయనము చేసి వేదాది సంస్కృతాది విద్యలనుపదేశించు ఆచార్యునికంటె భిన్నమైన గురువులను అన్వక్ స్థానులని స్మార్తవ్యవహారము . అట్టి గురువులు తన ఆచార్యుని , సమిపముననున్నప్పుడు వారికి నమస్కారాది క్రియలు చేయరాదు .
సూ:- గోత్రేణ వా2 కీర్తయేత్ !
✍🏻 ఆతని గోత్రమును కూడ చెప్పుచు కీర్తింపరాదు .
సూ:- న చైనం ప్రత్యుత్తిష్ఠేదనూత్తిష్ఠేద్వా !
✍🏻 ఆచార్యుని సమీపమందు ఆగురువు ఉన్నప్పుడు గౌరవభావముతో లేచి నిలబడకూడదు , అట్లే ఆ గురువు లేచున్నప్పుడు ఆతని వెంట తాను లేవకూడదు .
సూ:- అపి చేత్తస్య గురుస్స్యాత్ !
✍🏻 తన ఆచార్యునకు మామ మొదలగు గురుత్వము కలిగియున్నవారు సమీపమందున్నచో ఈ క్రింద చెప్పబడిన్నట్లుండవలెనప .
సూ:- దేశాత్త్వాసనాచ్చ సగ్ంసర్పేత్ !
✍🏻 ఆ స్థలము , ఆసనము నుండి లేచి నిలబడవలెను .
సూ:- నామ్నా తదంతేవాసినం గురుమాప్యాత్మన ఇత్యేకే !
✍🏻 ఆచార్యుని శిష్యుడు తనకు గురువైనను పేరుపెట్టి పిలవవచ్చును అని కొందరన్నారు , కాని గురువు ఎట్టివాడైనను అతని పేరు ఉచ్చరించుట తగదని దీని వ్యాఖ్యాత (హరదత్తుడు) తెలుపుచున్నాడు.
సూ:- యస్మిగ్ంస్త్వనాచార్య సంబంధాద్గౌరవం వృత్తిః తస్మిన్నన్వక్ స్థానీయే2 ప్యాచార్యస్య !
✍🏻 ఆచార్య సంబంధము లేనప్పటికిని అతడభ్యసించిన విద్య అతని నడవడి మొదలగు గుణముల వలన ప్రజలందరు గౌరవించుచున్న అన్వక్ స్థానియైన వానిని ఆచార్యుని వలెనే గౌరవింపవలెను.
సూ:- భుక్త్వా చాస్య సకాశే నానూత్థాయోచ్ఛిష్టం ప్రయచ్ఛేత్ !
✍🏻 ఆచార్యుని సమీపమందు భుజించి కూర్చుండి తాను తినగా మిగిలిన అన్నమును (ఉచ్ఛిష్టమును) లేవకుండ అనుపనీతుడైన ద్విజునకు కాని , భూమియందు పాతి పెట్టుటకై కాని ఇవ్వరాదు .
సూ:- ఆచామేద్వా !
✍🏻 అట్లే ఆచమనమును కూడా సమీపమున కూర్చుండి చేయరాదు .
సూ:- కింకరవాణీత్యామంత్య్ర !
✍🏻 ఆచమనము చేసిన తరువాత తానేమి చేయవలెనో తెలుపుడని గురువును అడుగవలెను .
📜ఇతి షష్ఠః ఖండః📜
💐గురూపాసన💐